W obliczu dramatycznie rosnącej liczby zachorowań na nowotwory, gdzie nawet co czwarta osoba w Polsce może w swoim życiu zachorować na raka, raport Onkofundacji Alivia „Potrzeby i doświadczenia pacjentów onkologicznych. Badanie ankietowe, edycja 2025” ujawnia kluczowe wyzwania systemu opieki onkologicznej widziane z perspektywy pacjenta. Przede wszystkim, czas oczekiwania na diagnozę i rozpoczęcie leczenia pozostaje niepokojąco długi. W 2024 roku ponad 43% pacjentów czekało na diagnozę dłużej niż trzy miesiące, a 36% czekało równie długo na rozpoczęcie leczenia. Te opóźnienia mogą znacząco pogorszyć rokowania pacjentów i wskazują na potrzebę natychmiastowych działań mających na celu skrócenie kolejek i zwiększenie dostępności do świadczeń medycznych.
Diagnostyka
W Polsce nowotwory są często wstępnie diagnozowane przez lekarzy specjalistów, a nie onkologów. Jak pokazują najnowsze dane, w naszym kraju na wizytę u lekarza specjalisty czeka się średnio ponad 4 miesiące. Dopiero po tym okresie specjalista może podczas wizyty zalecić diagnostykę w kierunku wykrycia nowotworu. 43% pacjentów, ankietowanych w ramach badania Onkofundacji Alivia, zdiagnozowanych w 2024 roku czekało na diagnozę powyżej trzech miesięcy od zgłoszenia pierwszych objawów. Dla porównania dla osób zdiagnozowanych w 2020 roku lub wcześniej było to poniżej 40% respondentów. Warto wspomnieć, że diagnostyka wstępna powinna trwać do 28 dni, a pogłębiona do 21. Jak wynika z danych Narodowego Funduszu Zdrowia na koniec 2024 roku, zaledwie 65% diagnostyki wstępnej i 69% diagnostyki pogłębionej wykonywane było terminowo. To o ponad 10 punktów procentowych mniej niż na koniec 2020 roku. Wyniki badania Fundacji oraz dane NFZ mogą wskazywać na brak poprawy w dostępie do diagnostyki onkologicznej w ostatnich latach, co może mieć wpływ na pogorszenie stanu zdrowia i stopnia zaawansowania choroby w okresie oczekiwania na postawienie diagnozy.
Rozpoczęcie leczenia
Sytuacja jest niepokojąca również w przypadku oczekiwania na rozpoczęcie leczenia. 36% uczestników badania, u których rozpoznano nowotwór w 2024 roku, czekało na rozpoczęcie leczenia powyżej 3 miesięcy. Wśród badanych, którym diagnozę postawiono przed 2020 rokiem było to 31%. Warto wspomnieć, że zgodnie ze standardami Pakietu Onkologicznego, leczenie powinno nastąpić do 2 tygodni od dnia zgłoszenia się pacjenta do szpitala.
Koordynacja opieki onkologicznej
Istotnym problemem wskazywanym przez ankietowanych jest brak efektywnej koordynacji opieki medycznej. Tylko 45% ankietowanych pacjentów uzyskało wsparcie koordynatora onkologicznego, który jest kluczowy w nawigacji przez skomplikowany system opieki onkologicznej. Zwiększenie roli koordynatorów i wprowadzenie skutecznych mechanizmów koordynacji mogłoby znacząco poprawić jakość życia pacjentów oraz przyśpieszyć wiele procedur medycznych. W obecnym modelu, wobec braku zintegrowanego podejścia, pacjenci często zmuszeni są do samodzielnego poszukiwania pomocy i specjalistów, co nie tylko wydłuża czas oczekiwania, ale także zwiększa ich stres i poczucie zagubienia.
Ogólna ocena diagnostyki i leczenia
Prawie 1/3 badanych pacjentów źle ocenia proces diagnostyki, a 1/5 nie jest zadowolona z leczenia. 30% badanych źle i bardzo źle ocenia proces diagnostyki swojej choroby, a 20% jakość swojego leczenia. Oznacza to, że nawet 3 na 10 chorych doświadcza problemów w kluczowych etapach mierzenia się z chorobą. Biorąc pod uwagę dramatycznie rosnącą liczbę osób chorych onkologicznie, taki odsetek niezadowolonych pacjentów może się przekładać na dziesiątki tysięcy osób dotkniętych gorszą jakością diagnostyki i leczenia. Dla wielu z nich może to oznaczać ograniczone szanse na powrót do zdrowia lub dłuższe życie.
Z pełnym raportem można zapoznać się na stronie internetowej Onkofundacji Alivia: https://alivia.org.pl/aktualnosci/rzeczywistosci-rownolegle-w-polskiej-onkologii-czyli-przepasc-jaka-dzieli-deklaracje-i-obietnice-rzadzacych-od-danych-oraz-realnej-sytuacji-pacjentow-onkofundacja-alivia-zestawia-obietnice/
