Komitet ds. Produktów Leczniczych Stosowanych u Ludzi (CHMP) Europejskiej Agencji Leków (EMA) zalecił rozszerzenie wskazań terapeutycznych dla dwóch leków stosowanych w leczeniu mukowiscydozy: Kaftrio (iwakaftor/tezakaftor/eleksakaftor) oraz Kalydeco (iwakaftor). Nowe zalecenia obejmują stosowanie tych leków w kombinacji u pacjentów w wieku od dwóch lat, którzy mają co najmniej jedną nieklasyczną mutację w genie regulatora przewodnictwa przezbłonowego mukowiscydozy (CFTR).
Co to jest mukowiscydoza i jak powstaje?
Mukowiscydoza to dziedziczna choroba powodująca poważne uszkodzenia płuc, układu pokarmowego i innych narządów, prowadząca do przedwczesnej śmierci. Choroba jest wynikiem różnych mutacji w genie CFTR, który kontroluje produkcję śluzy w płucach i soków trawiennych w jelitach. Niektóre mutacje wpływają na funkcjonowanie białka CFTR, co prowadzi do zagęszczenia śluzy i płynów trawiennych, powodując blokady, stany zapalne, zwiększone ryzyko infekcji płuc oraz problemy z trawieniem i wzrostem. Inne mutacje, zwane mutacjami klasy I, skutkują brakiem produkcji białka CFTR.
Jak działają Kaftrio i Kalydeco?
Kaftrio i Kalydeco, stosowane razem, mają na celu poprawę funkcji nieprawidłowych białek CFTR, co pozwala na leczenie przyczyny choroby. Ich działanie sprawia, że śluz w płucach i soki trawienne stają się mniej gęste, co pomaga złagodzić objawy mukowiscydozy.
Kto może skorzystać z rozszerzonych wskazań terapii modulatorowych?
Chociaż leki takie jak Kaftrio i Kalydeco, znane jako modulatory CFTR (czyli korektory i potencjatory), znacznie poprawiły wyniki leczenia u niektórych pacjentów, nie działają one na wszystkie mutacje. Niektórzy pacjenci nadal doświadczają ciężkiego postępu choroby mimo leczenia. Rozszerzenie wskazań umożliwi leczenie wszystkich pacjentów, którzy prawdopodobnie odpowiedzą na te terapie modulatorowe, co oznacza, że około 95-97% pacjentów z mukowiscydozą w Unii Europejskiej (UE) może skorzystać z tych terapii. Stanowi to dodatkowe 15-17% pacjentów, którzy mogą być leczeni w porównaniu z obecnymi wskazaniami. Pozostali pacjenci nie reagują na terapie modulatorowe (pacjenci z dwiema mutacjami klasy I, które nie produkują białka CFTR).
Jakie badania potwierdzają skuteczność terapii?
CHMP oparł swoją rekomendację na ocenie danych dotyczących skuteczności i bezpieczeństwa pochodzących z badań klinicznych oraz in vitro (laboratoryjnych), w tym z jednego randomizowanego badania kontrolowanego placebo, badania otwartego, danych z badania rzeczywistych wyników przeprowadzonego przez Amerykańską Fundację Mukowiscydozy, a także danych bibliograficznych uzyskanych poprzez francuski program stosowania leku ze względów humanitarnych.
Profil bezpieczeństwa Kaftrio i Kalydeco
Profil bezpieczeństwa tej kombinacji leków był generalnie zgodny z wcześniejszymi obserwacjami. Najczęstsze działania niepożądane to ból głowy, biegunka, infekcje górnych dróg oddechowych i podwyższone enzymy wątrobowe. W bardzo rzadkich przypadkach zgłaszano poważne wysypki.
Co dalej z decyzją CHMP?
Opinia przyjęta przez CHMP jest pośrednim krokiem na drodze do dostępu pacjentów do Kaftrio i Kalydeco. Opinia zostanie teraz przekazana Komisji Europejskiej w celu podjęcia decyzji o rozszerzeniu wskazań terapeutycznych na terenie całej UE. Po przyznaniu rozszerzenia, decyzje dotyczące ceny i refundacji będą podejmowane na poziomie każdego państwa członkowskiego, z uwzględnieniem potencjalnej roli lub zastosowania tych leków w kontekście krajowego systemu opieki zdrowotnej danego kraju.
Źródło: European Medicines Agency (EMA)
