W polskiej hematoonkologii dziecięcej wykorzystywane są nowoczesne metody leczenia, stosowane również w innych krajach europejskich.
W 18 ośrodkach hematoonkologicznych w naszym kraju dzieci leczone są tak samo i według takich samych protokołów leczenia; współpracujemy też ze sobą bardzo ściśle, aby niezależnie od wielkości ośrodka i metody terapii wyniki leczenia były optymalne i porównywalne.
Leczenie białaczek – wyniki coraz lepsze
Nowotwory układu krwiotwórczego i limfatycznego w onkologii dziecięcej stanowią duży odsetek – tylko ostrych białaczek jest około 30%; kilkanaście procent stanowią natomiast chłoniak Hodgkina i nieziarnicze chłoniaki złośliwe.
Najczęściej diagnozowana jest ostra białaczka limfoblastyczna (ALL) – w skali roku rozpoznaje się ją u około 200 pacjentów. Obecnie, w ramach Polskiej Pediatrycznej Grupy ds. Leczenia Białaczek i Chłoniaków i konsorcjum CALL-POL oraz dzięki Agencji Badań Medycznych, znaczącą większość dzieci (ponad 90%) prowadzimy w ramach badania klinicznego – u pacjentów wysokiego ryzyka porównujemy bezpieczeństwo i skuteczność immunoterapii za pomocą cząstki o nazwie blinatumomab z wysokodawkową chemioterapią. Biorąc pod uwagę poprzednie protokoły, obecnie osiągane wyniki są bardzo dobre, porównywalne do uzyskiwanych w innych krajach europejskich – jest to znacząco ponad 85%, zbliżamy się do 90%. Teraz skupiamy się na tym, żeby u pacjentów wysokiego ryzyka bardziej toksyczne elementy terapii zastępować leczeniem mniej agresywnym, jak immunoterapia.
U około 10-15% pacjentów może dojść do wznowy choroby, ale u tych chorych możemy zastosować terapie drugiej linii, na przykład terapię CAR-T – w ciągu roku otrzymuje ją ok. 20 dzieci. Bardzo ważne jest, żeby zapewnić terapię dopasowaną do konkretnego pacjenta. Z tego powodu w specjalistycznych laboratoriach prowadzone są dokładne badania genetyczne i molekularne – żeby wykryć aberracje genetyczne (część z nich wiąże się z gorszym rokowaniem i z gorszymi wynikami leczenia), ale też za pomocą metod molekularnych monitorujemy odpowiedź na leczenie i wykrywamy tak zwaną minimalną chorobę resztkową. Jeżeli u pacjenta po 3-4 miesiącach terapii choroba resztkowa jest nadal znaczna, zasadne staje się wdrożenie intensywnego leczenia.
Ostra białaczka szpikowa (AML), która też występuje u dzieci, rokuje nieco gorzej. Na szczęście choruje na nią znacznie mniej dzieci niż na ALL – w naszym kraju jest to ok. 50 w skali roku. Również w tej chorobie terapię dobieramy w zależności od charakterystyki genetycznej i odpowiedzi na leczenie. Wyniki leczenia nie są jeszcze w AML do końca zadowalające – długotrwałe przeżycie udaje się osiągnąć u około 60-70% chorych.
Chłoniaki a intensywne leczenie
Chłoniaka Hodgkina u dzieci co roku mamy kilkadziesiąt przypadków w skali kraju. Dobre wyniki leczenia są osiągane u ponad 95% pacjentów. Obecnie staramy się w tym typie nowotworu zmniejszyć intensywność leczenia – tradycyjnie była tu stosowana kombinacja chemioterapii i radioterapii, ale teraz u znacznej części pacjentów skłaniamy się do tego, żeby leczyć chorych wyłącznie za pomocą chemioterapii. Nie musimy stosować radioterapii, która może powodować długofalowe, niekorzystne skutki.
Ostatnią grupę stanowią nieziarnicze chłoniaki złośliwe, tak zwane chłoniaki nie-Hodgkinowskie, gdzie z jednej strony – w porównaniu z populacją dorosłych – u dzieci mamy głównie nowotwory o wysokiej agresywności, takie jak chłoniak Burkitta, chłoniak wielkokomórkowy z rozlanych limfocytów B czy anaplastyczny chłoniak wielkokomórkowy, ale z drugiej strony u tych pacjentów możemy zastosować odpowiednie intensywne leczenie, co powoduje, że pozytywne wyniki terapii tych nowotworów są obecnie na poziomie około 90%.
