Staramy się szukać nowych rozwiązań terapeutycznych, żeby uniknąć steroid burden w miastenii – zjawiska wynikającego z długoterminowego stosowania sterydów.
Miastenia gravis jest przewlekłą nabytą chorobą neuroimmunologiczną, której przyczyną jest nieprawidłowe funkcjonowanie układu odpornościowego, głównie zależne od limfocytów T, B oraz układu dopełniacza. Obserwujemy tu dwa piki zachorowań – u kobiet między 20-30. rokiem życia i u osób starszych, głównie mężczyzn około 70. roku życia.
Choroba z uśmiechem Giocondy
W miastenii powstają przeciwciała skierowane przeciw receptorom dla acetylocholiny w złączu nerwowo-mięśniowym (synapsie) – miejscu przekazywania impulsu nerwowego do mięśni szkieletowych, który pobudza je do pracy. Przeciwciała niszczą te receptory, a ponadto dochodzi do spłaszczenia fałdów w błonie postsynaptycznej, w której te receptory są osadzone. Zmniejsza to efektywność przekazywania impulsu nerwowego do mięśni, czego konsekwencją jest ich męczliwość (nużliwość).
Objawy miastenii są zmienne w ciągu dnia, a nasilają się stopniowo głównie po południu i wieczorem z powodu postępującego zmęczenia złącza nerwowo-mięśniowego. Powoduje to powstanie typowych dla miastenii objawów, takich jak opadanie powieki, podwójne widzenie, trudności z mówieniem czy połykaniem, krztuszenie się, mowa nosowa, tzw. uśmiech Giocondy, czyli uśmiech poprzeczny. Odpoczynek pod koniec dnia i sen najczęściej poprawiają samopoczucie pacjenta i zmniejsza się występowanie objawów, ponieważ w czasie odpoczynku pęcherzyki synaptyczne gromadzą acetylocholinę i zwiększa się liczba prawidłowo działających receptorów na synapsie, co poprawia przewodzenie impulsu z nerwów do mięśni.
Problematycznysteroid burden w miastenii
Steroid burden, czyli obciążenie sterydowe w leczeniu miastenii, wiąże się z długotrwałym stosowaniem glikokortykosterydów. Wynika nie tylko z sumarycznej dawki leków, ale także (a może przede wszystkim) ze wzrastającego ryzyka powikłań metabolicznych, kostnych i psychicznych w wyniku długotrwałego stosowania terapii. Nawet jeżeli pacjent stosuje niewielkie dawki sterydów, ale przez wiele lat, wiąże się to z istotnym obciążeniem dla jego organizmu, a także ze wzrastającym prawdopodobieństwem wystąpienia wielu różnych powikłań. Typowe komplikacje z zakresu narządu wzroku to zaćma i jaskra, a wśród powikłań sercowo-naczyniowych najczęściej występuje nadciśnienie tętnicze, zaburzenia lipidowe, zwiększone ryzyko chorób serca; pojawiają się też zaburzenia psychiczne – wahania nastroju, depresja – i zaburzenia snu. Jako powikłanie kostne może wystąpić osteoporoza, która wiąże się ze zwiększonym ryzykiem złamań. Mogą powstać także zaburzenia metaboliczne – cukrzyca posterydowa, przyrost masy ciała, zespół metaboliczny, zaburzenia gastrologiczne, uszkodzenie błony śluzowej żołądka, refluks żołądkowo-przełykowy.
Leczenie miastenii z nowym celem terapeutycznym
Choroba przewlekła jaką jest miastenia oznacza, że młode kobiety mogą być leczone sterydoterapią przez około 40-50 lat, z kolei u starszych mężczyzn występuje wielochorobowość, co rzutuje na ograniczenia stosowania sterydów w tej grupie. Z uwagi na możliwość wystąpienia bardzo poważnych powikłań sterydoterapii długoterminowej w miastenii, naszym głównym celem obecnie jest jej ograniczenie. Chcielibyśmy, żeby kontrola choroby była możliwa przy jak najmniejszej ekspozycji na te leki. Zmieniamy też definicję sukcesu terapeutycznego – do niedawna za sukces uznawaliśmy, że chory z miastenią przeżył i nie wystąpiły u niego ciężkie zaostrzenia, zaś obecnie chcemy ustabilizować chorobę i doprowadzić do odzyskania przez pacjentów pełnej sprawności, funkcjonalności i dobrej jakości życia, co przy przewlekłym charakterze miastenii ma ogromne znaczenie.
Nowoczesne leczenie miastenii preparatami biologicznymi może znacząco korzystnie wpływać na przebieg choroby. Czasem te poprawy bywają naprawdę spektakularne – u jednego z naszych pacjentów z miastenią zastosowaliśmy terapię biologiczną, a poprawa zdrowia u tej osoby zadziała się praktycznie na naszych oczach.
Pacjenci bez wątpienia powinni posiadać optymalną wiedzę na temat swojej choroby i możliwości jej leczenia oraz świadomość ryzyka związanego z samą miastenią i stosowanymi terapiami, ponieważ są współodpowiedzialni za proces terapeutyczny. Natomiast chcę podkreślić, że odpowiedzialność za dobór terapii, jej prowadzenie i monitorowanie ponosi lekarz prowadzący – powinien mieć duże doświadczenie w stosowaniu preparatów biologicznych, ponieważ terapia taka jest związana z wpływem na układ immunologiczny pacjenta.
Autor tekstu:
