W Polskim Centralnym Rejestrze Niespokrewnionych Dawców Szpiku – Poltransplant zarejestrowanych jest ponad 1 630 000* potencjalnych Dawców szpiku, z czego 1 479 726* w Ośrodku Dawców Szpiku Fundacji DKMS. Rejestr potencjalnych Dawców krwiotwórczych komórek macierzystych w Polsce jest obecnie drugim rejestrem w Europie i czwartym na świecie pod względem liczby zarejestrowanych Dawców.
W Polsce, co pół godziny ktoś słyszy diagnozę – nowotwór krwi
Przeszczepienia krwiotwórczych komórek macierzystych dokonuje się głównie u pacjentów cierpiących na choroby układu krwiotwórczego. Należą do nich choroby nowotworowe takie jak: białaczki, chłoniaki, zespoły mieloproliferacyjne oraz nienowotworowe zespoły uszkodzeń szpiku, takie jak: ciężka niedokrwistość aplastyczna, zaburzenia krwinek czerwonych i granulocytów, ciężkie, wrodzone niedobory odporności u dzieci. Lista chorób, przy których wykonuje się transplantacje szpiku ciągle rośnie, niekiedy są to choroby bezpośrednio niezwiązane z układem krwiotwórczym, ale wykazujące dobrą odpowiedź na tego typu leczenie. W Polsce, co roku ponad 800 Pacjentów zostaje zakwalifikowanych do przeszczepienia szpiku od dawcy niespokrewnionego. Najczęściej przeszczepienia krwiotwórczych komórek macierzystych wykonuje się jednak w różnych postaciach ostrej białaczki. Wszystkie te choroby często nazywane są nowotworami krwi. To, czy można dokonać przeszczepienia komórek krwiotwórczych, zależy od rodzaju i stopnia zaawansowania choroby oraz wieku i ogólnego stanu Pacjenta. Oczywiście musi być spełniony warunek podstawowy, czyli trzeba znaleźć Dawcę zgodnego z Pacjentem w zakresie układu zgodności tkankowej.
Co 5. Pacjent w Polsce nie znajduje zgodnego genetycznie niespokrewnionego Dawcy
Większość Pacjentów przed planowanym przeszczepieniem krwiotwórczych komórek macierzystych ma już za sobą długą drogę leczenia – chemioterapię, radioterapię, immunoterapię, aby doprowadzić do najbardziej odpowiedniego stanu przed rozpoczęciem transplantacji. Kiedy chory zostaje zakwalifikowany do leczenia metodą transplantacji szpiku, rozpoczyna się procedura poszukiwania Dawcy, począwszy od członków rodziny Pacjenta. Jedynie 25% Pacjentów znajduje dawcę w rodzinie, dla pozostałych konieczne jest poszukiwanie Dawcy niespokrewnionego. Nasz kod genetyczny jest bardzo skomplikowany, dlatego szansa na znalezienie „bliźniaka genetycznego” wynosi w najlepszym przypadku 1: 20 000, a czasami aż 1 do kilku milionów.
Genetyczni Bliźniacy
Aby zostać potencjalnym Dawcą, wystarczy wejść na stronę dkms.pl i zamówić do domu pakiet rejestracyjny, zawierający formularz i pałeczki do samodzielnego pobrania wymazu z wewnętrznej strony policzka. Zarejestrować się może każdy ogólnie zdrowy człowiek, w wieku 18-55 lat, ważący powyżej 50 kg i nieposiadający znacznej nadwagi. Rejestracja, jako potencjalny Dawca krwiotwórczych komórek macierzystych jest poważną decyzją bardzo istotne, aby być świadomym swojego zobowiązania.
Jak wygląda pobranie komórek macierzystych
W sytuacji, gdy antygeny tkankowe Dawcy, zarejestrowanego w bazie Fundacji DKMS, są takie same jak Pacjenta chorującego na nowotwór krwi, dochodzi do pobrania krwiotwórczych komórek macierzystych i przeszczepienia ich Pacjentowi.
Gdy dawca może i wyrazi chęć podzielenia się cząstką siebie, umawiany jest do najbliższej przychodni, aby oddać próbki krwi, co umożliwi ostateczne potwierdzenie zgodności genetycznej bliźniaków. Jeżeli w wyniku przeprowadzonych badań, Dawca kwalifikuje się do pobrania, może być ono wykonane na dwa różne sposoby. W 80% przypadków jest to pobranie krwiotwórczych komórek macierzystych z krwi obwodowej. Wcześniej Dawca przez 4 dni przyjmuje czynnik wzrostu, aby uwolnić komórki ze szpiku do krwi obwodowej. Następnie komórki są pobierane poprzez dojścia dożylne, zakładane na przedramionach. Krew przepływa z jednego ramienia poprzez tzw. separator komórek i wraca drugim wejściem do organizmu Dawcy. Całość zabiegu trwa około 4 godziny i nie wymaga hospitalizacji. Kolejną metodą jest pobrane szpiku kostnego z talerza kości biodrowej. Zabieg trwa około godziny, odbywa się w znieczuleniu ogólnym, dlatego Dawca podlega hospitalizacji od 2 do 3 dni. Czas rekonwalescencji Dawcy po każdym z opisanych zabiegów trwa przeważnie do 5 dni, a ubytek szpiku ulega całkowitej regeneracji już po około 2-3 tygodniach.
Przywileje Dawcy Szpiku
Każdemu Dawcy, w zależności od liczby pobrań, przysługuje odznaka „Dawcy Przeszczepu” lub „Zasłużonego Dawcy Przeszczepu”, z którymi wiążą się pewne uprawnienia między innymi darmowa komunikacja miejska. Jednak nie to jest w tym wszystkim najważniejsze. Podarowanie szansy na życie jest dobrem samym w sobie, a osoby, które miały okazję przeżyć to na „własnej skórze” mówią o poczuciu ogromnej radości, satysfakcji lub nawet spełnieniu. Warto, więc poświęcić te kilka minut na rejestrację, bo może na lepsze zmienić życie więcej niż jednej osoby.
Fundacja DKMS
