Ruch zastąpi wiele lekarstw, ale żadne lekarstwo nie zastąpi ruchu.
O tym, że ruch to zdrowie, wiedział już XVI-wieczny medyk Wojciech Oczko, który był lekarzem królów: Zygmunta Augusta, Stefana Batorego i Zygmunta III Wazy. Dziś wiemy, że aktywność fizyczna jest jednym z filarów zdrowego stylu życia – niezależnie od tego, w jakim wieku jest człowiek. Nieprzypadkowo więc Instytut Żywności i Żywienia umieścił u podstaw piramidy żywieniowej aktywność ruchową.
– W interesie każdego z nas powinno być dbanie o swoje zdrowie; po to, żeby się zdrowo starzeć, czyli jak najdłużej zachować sprawność i samodzielność – zaznacza prof. dr hab. n. med. Ernest Kuchar z Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego, lekarz specjalista medycyny sportowej.
Tymczasem dane dotyczące poziomu aktywności fizycznej osób po 60. roku życia w Polsce są alarmujące. Jak wynika z badania MultiSport Index 2023, obecnie 76% osób z tej grupy wiekowej nie podejmuje żadnej aktywności fizycznej nawet raz w tygodniu. Co ciekawe, wyniki tego samego badania ujawniły, że seniorzy zdają sobie sprawę z dobroczynnego działania aktywności fizycznej w profilaktyce zdrowotnej i ogólnym samopoczuciu. Już 81% z nich traktuje ruch jako istotny element profilaktyki zdrowotnej, niewiele mniej przyznaje, że regularna aktywność fizyczna wpływa pozytywnie na samopoczucie, a aż 75% jest zdania, że aktywność fizyczna redukuje stres i złe emocje. Przytoczone wyniki badania pokazują, że sama świadomość to za mało, potrzebne są działania wspierające seniorów w podejmowaniu codziennej aktywności fizycznej.
Ruch – najtańszy i najskuteczniejszy środek przeciwstarzeniowy
Ruch jest człowiekowi potrzebny tak samo, jak inne składniki niezbędne do życia. Niezbędny, czyli taki, którego nie można niczym innym zastąpić.
– Ruch nie ma zamiennika. Nie można go zastąpić suplementem, lekiem, medytacją czy masażem. Musimy się ruszać, bo organizm tego potrzebuje, tak samo, jak snu, oddychania, jedzenia i picia – potwierdza prof. Kuchar. I dodaje: – Co bardzo ważne, ruch potrzebny jest stale. Tak, jak nie potrafimy na zapas wyspać się czy najeść, tak samo nie możemy na zapas zażyć ruchu.
Regularne ruszanie się ma pozytywny wpływ na nasze zdrowie w wielu wymiarach – fizycznym, psychicznym, emocjonalnym i społecznym. Można powiedzieć, że ruch jest najtańszym środkiem przeciwstarzeniowym, gdyż przynosi efekty odwrotne do patologicznych procesów, które przynosi organizmowi starość.
– U osób starszych zmniejsza się masa tkanki mięśniowej, a rosną zapasy tkanki tłuszczowej, wzrastają też: poziom cholesterolu, wartości glikemii, rozwija się oporność na insulinę. Ruch ma działanie przeciwne, czyli zmniejsza ilość tkanki tłuszczowej i zwiększa masę mięśni oraz obniża stężenie cholesterolu i trójglicerydów, poprawia wartości glikemii i zwiększa wrażliwość na insulinę – wylicza prof. Kuchar. Podkreśla również znaczenie ruchu dla zdrowia kości, bo te z upływem lat rzeszotnieją, czyli stają się kruche: – Ruch zwiększa gęstość kości skutecznie zapobiega osteoporozie.
Aktywność fizyczna wpływa także pozytywnie na układ krążenia –obniża ciśnienie tętnicze krwi i zmniejsza ryzyko wystąpienia chorób sercowo-naczyniowych, które są pierwszą przyczyną śmiertelności w Polsce.
– Ruch obniża ryzyko zawału serca i zagrożenie wystąpienia udaru, który też jest częstą przyczyną zgonów, redukuje ryzyko rozwoju nowotworów i wystąpienia cukrzycy – prof. Kuchar wymienia potwierdzone wynikami badań naukowych kolejne korzyści z bycia aktywnym. Zaznacza też, że uosób regularnie ćwiczących ich lepsza sprawność przekłada się na znacznie mniejsze ryzyko upadków. To bardzo istotne, gdyż wynikłe z upadków urazy mogą doprowadzić do utraty samodzielności.
– Ruch przynosi korzyść nawet jakości snu, gdyż aktywny fizycznie za dnia senior lepiej wypoczywa nocą – mówi prof. Kuchar i akcentuje również znaczącą rolę bycia aktywnym dla poprawy zdolności poznawczych, zmniejszenia ryzyka rozwoju demencji i choroby Alzheimera oraz dla zdrowia psychicznego:
– Ruch redukuje stres i zmniejsza lęki. Poprawia też nastrój, co w przypadku osób starszych jest niesłychanie istotne. To skutek działania endorfin, zwanych hormonami szczęścia, których duże ilości wydzielają się w organizmie podczas ćwiczeń fizycznych.
Seniorzy, którzy systematycznie angażują się w ćwiczenia, czują się lepiej, a przez to wzrasta ich samoocena i pewność siebie. Cieszą się większą niezależnością i sprawnością fizyczną, co przekłada się na ich lepsze codzienne funkcjonowanie. Aktywnie mogą uczestniczyć w rodzinnych wydarzeniach, cieszyć się chwilami spędzonymi z najbliższymi oraz nawiązywać i pielęgnować relacje społeczne.
Karta sportowa dla seniora
Seniorów warto wspierać w utrzymaniu aktywnego trybu życia. Jednym ze sposobów jest karta MultiSport Senior, która umożliwia osobom po 60. roku życia dostęp do ponad 4 tys. obiektów sportowo-rekreacyjnych w całej Polsce, w tym basenów, klubów fitness, a nawet saun i grot solnych. Kartę mogą nabyć dla swoich rodziców lub dziadków pracownicy posiadający w pracy dostęp do kart MultiSport.
– W klubach fitness obserwujemy rozwój oferty dostosowanej do potrzeb seniorów, obejmującej m.in. zajęcia takie jak zdrowy kręgosłup czy zumba gold. Warto podkreślić, że profilaktyka zdrowotna jest głównym motywatorem do ruchu nadal dla dwóch na pięciu aktywnych seniorów, a 78 proc. z nich dostrzega pozytywny wpływ ćwiczeń na zdrowie psychiczne. W odpowiedzi na te potrzeby kilka lat temu uruchomiliśmy kartę MultiSport Senior. Szczególnie istotne jest dla nas wsparcie międzypokoleniowej aktywności fizycznej, która odgrywa kluczową rolę w budowaniu zdrowego społeczeństwa. Aktywny styl życia, promowany w rodzinach, gdzie rodzice, dzieci i dziadkowie wzajemnie motywują się do ruchu, ma ogromny wpływ na ich jakość życia – mówi Emilia Rogalewicz, Członek Zarządu Benefit Systems, firmy będącej twórcą kart MultiSport.
Seniorzy potwierdzają, że mając taką kartę ćwiczyliby częściej. To dobrze, bo jak przekonuje prof. Ernest Kuchar: – Powinniśmy być aktywni ruchowo przez większość tygodnia. Według Światowej Organizacji Zdrowia absolutne minimum ruchu tygodniowo to 150 minut przy wysiłku o umiarkowanej intensywności, czyli 2,5 godziny, a w przypadku wysiłku o dużej intensywności – 75 minut, czyli godzina i kwadrans. Ćwiczyć powinny także osoby z chorobami przewlekłymi, a lista przeciwwskazań jest tu krótka.
Intensywność ćwiczeń trzeba dobrać indywidualnie – zależnie od stanu zdrowia. Aktywność korzystnie wpływająca na układ sercowo-krążeniowy to taka, po której robi nam się cieplej, oddech przyspiesza, ale nie mamy jeszcze problemu ze śpiewaniem i możemy mówić. Ogromne znaczenie dla zdrowia seniora ma też regularność bycia aktywnym ruchowo i świadomość tego, że nigdy nie jest za późno na podjęcie aktywności fizycznej. Eksperci wskazują, że lepiej zacząć systematycznie się ruszać w jak najmłodszym wieku i już z tej aktywności nie rezygnować. W końcu ruch jest nieodzownym elementem życia człowieka.
