Eksperci o zdrowiu
  • Kampanie
  • Aktualności
  • Onkologia
    • Nowotwory ginekologiczne
    • Rak piersi
    • Nowotwory układu pokarmowego
    • Rak płuc
    • Nowotwory skóry
    • Nowotwory urologiczne
    • Radioterapia onkologiczna
  • Hematologia
    • Białaczka
    • Chłoniak
    • Szpiczak plazmocytowy
    • Skazy krwotoczne
  • Seniorzy
  • Kobiety
  • Eksperci
Obserwuj nas w social mediach!
Facebook
Instagram
Newsletter
Eksperci o zdrowiu
  • Kampanie
  • Aktualności
  • Onkologia
    • Nowotwory ginekologiczne
    • Rak piersi
    • Nowotwory układu pokarmowego
    • Rak płuc
    • Nowotwory skóry
    • Nowotwory urologiczne
    • Radioterapia onkologiczna
  • Hematologia
    • Białaczka
    • Chłoniak
    • Szpiczak plazmocytowy
    • Skazy krwotoczne
  • Seniorzy
  • Kobiety
  • Eksperci
0
0

GIST – diagnostyka i leczenie

  • Prof. dr hab. n. med. Piotr Rutkowski
  • 26 lutego, 2023
Total
0
Shares
0
0
0
0
0
0

Nowotwory podścieliskowe przewodu pokarmowego GIST (to akronim angielskiej nazwy: gastrointestinal stromal tumors) stanowią odrębną grupę najczęstszych nowotworów mezenchymalnych przewodu pokarmowego. Niewielkie zmiany długo pozostają bezobjawowe i mogą być wykryte przypadkowo.

GIST wywodzą się najprawdopodobniej z prekursorów komórek „rozrusznikowych” Cajala (odpowiedzialnych za ruch perystaltyczny jelit). Czynnikiem inicjującym proces nowotworowy najczęściej jest mutacja aktywująca w genach kodujących błonowe receptory KIT lub PDGFRA.

Symptomy kliniczne GIST są niespecyficzne i obejmują bóle brzucha, podniedrożność (częściową niedrożność) jelit lub przewlekłe krwawienia z przewodu pokarmowego, czasami objawy „ostrego brzucha”; oznaką jest też wyczuwalny guz jamy brzusznej.

Diagnostyka w GIST

W przypadku podejrzenia pierwotnego GIST, dysponując odpowiednimi warunkami technicznymi, można wykonywać biopsję igłową pod kontrolą USG endoskopowej, biopsję gruboigłową przez powłoki lub biopsję otwartą przez laparotomię – wycinającą lub nacinającą w zależności od sytuacji klinicznej. Część materiału biologicznego zostaje zachowana do wykonania ewentualnych badań molekularnych, gdyż podtypy GIST są definiowane w oparciu o wyniki tych analiz.

Najczęstsze mutacje w genach KIT i PDGFRA kodujących receptory błonowe o aktywności kinazy tyrozynowej mają charakter wykluczający się (tzn. nie występują w obu genach jednocześnie) i aktywujący (tzn. receptory stają się aktywne metabolicznie bez konieczności połączenia się z ligandem, czyli cząsteczką swoiście łączącą się z receptorem). Mutacje w GIST najczęściej obserwuje się w protoonkogenie KIT. W wielu GIST, w których nie stwierdza się mutacji KIT, występują mutacje w genie PDGFRA. Obecność zmutowanych genów KIT lub PDGFRA w GIST jest istotna w przewidywaniu odpowiedzi na leczenie inhibitorami kinaz tyrozynowych, które są stosowane w terapii. W przypadku GIST występujących w wieku młodzieńczym często stwierdza się zaburzenia w genie kodującym podjednostki dehydrogenazy bursztynianowej.

Leczenie GIST – chirurgia i leki

Najskuteczniejszą metodą leczenia GIST jest radykalne leczenie chirurgiczne z zamiarem wyleczenia. Wykorzystuje się też leczenie uzupełniające imatynibem. W grupie chorych o dużym ryzyku nawrotu i przy odpowiednim profilu molekularnym lek ten wydłuża przeżycia wolne od nawrotu choroby i przeżycia całkowite. Imatynib stanowi standardowe leczenie pierwszej linii u chorych na nieresekcyjne lub przerzutowe GIST. Wyniki badań klinicznych wykazały, że mediana przeżycia całkowitego w grupie chorych na zaawansowany GIST leczonych tym lekiem wynosi obecnie około 5 lat, co stanowi około 4-krotne wydłużenie w porównaniu z danymi historycznymi. W przypadku progresji GIST na standardowej dawce dziennej imatynibu lekarz może rozważyć zwiększenie dawki dziennej.

U chorych na zaawansowany GIST po progresji, którzy przeszli leczenie imatynibem lub nie tolerują tego leku, standardowe leczenie systemowe stanowi inny lek – sunitynib. Jeżeli leczenie wymienionymi lekami nie zakończy się powodzeniem, wdrażany jest regorafenib (w Polsce alternatywnym refundowanym lekiem jest sorafenib). Leki te są dostępne w naszym kraju i refundowane w ramach programu lekowego.

Lekiem zarejestrowanym w czwartej linii terapii jest ripretynib – nierefundowany w Polsce, a koszty terapii nie uzasadniają obecnie jego rutynowego stosowania. Dostępność tego leku jest ograniczona również w wielu krajach europejskich.

Nadzieja przy mutacji D842V

Pacjenci z nieresekcyjnymi albo przerzutowymi nowotworami podścieliskowymi przewodu pokarmowego z mutacją D842V w genie PDGFRA są nieliczni, ale mutacja ta wiąże się z opornością na stosowane leczenie. Nowoczesna onkologia oferuje chorym z tej grupy leczenie awaprytynibem – wysoce specyficznym inhibitorem kinaz PDGFRA i KIT. Lek ten jest zarejestrowany w Europie. Jego stosowanie wiąże się jednak z istotnymi działaniami niepożądanymi (np. zaburzeniami poznawczymi), a koszty terapii w chwili obecnej powodują brak refundacji w naszym kraju; dostępność tego leku jest ograniczona również w wielu krajach europejskich. Niemniej, w przypadku chorych na nieresekcyjne lub przerzutowe GIST z obecnością mutacji PDGFRA D842V zaleca się zastosowanie awaprytynibu, gdyż jest to jedyna aktywna terapia w tym wskazaniu.

Autor tekstu:

Piotr Rutkowski

Prof. dr hab. n. med. Piotr Rutkowski

Kierownik Kliniki Nowotworów Tkanek Miękkich, Kości i Czerniaków NIO-PIB
Total
0
Shares
Share 0
Tweet 0
Share 0
Share 0
Share 0
Powiązane tematy
  • GIST
  • innowacyjne terapie
Polecamy również
Jestem badaczem, który wybiera ciekawość - wywiad z Prof. Tasuku Honjo
Czytaj

Jestem badaczem, który wybiera ciekawość – wywiad z Prof. Tasuku Honjo

  • Bartosz Danel
  • 19 listopada, 2026
Nowoczesna profilaktyka raka szyjki macicy
Czytaj

Nowoczesna profilaktyka raka szyjki macicy

  • Prof. dr hab. n. med. Witold Kędzia
  • 19 listopada, 2026
Nowotwory głowy i szyi można leczyć
Czytaj

Nowotwory głowy i szyi można leczyć

  • Prof. dr hab. n. med. Andrzej Kawecki
  • 19 listopada, 2026
PTO a kwestia polskiej onkologii
Czytaj

PTO a kwestia polskiej onkologii

  • Prof. dr hab. n. med. Andrzej Rutkowski
  • 19 listopada, 2026
Szczepionka na raka
Czytaj

Szczepionka na raka

  • Prof. dr hab. n. med. Piotr Rutkowski
  • 19 listopada, 2026
Onkologia w sieci - od wyszukiwarki do wspólnej decyzji
Czytaj

Onkologia w sieci – od wyszukiwarki do wspólnej decyzji

  • Jarosław Gośliński
  • 19 listopada, 2026
Suchość pochwy – skutek leczenia onkologicznego
Czytaj

Suchość pochwy – skutek leczenia onkologicznego

  • Prof. dr hab. n. med. Krzysztof Nowosielski
  • 13 listopada, 2026
Seniorzy - ważni członkowie społeczności
Czytaj

Seniorzy – ważni członkowie społeczności

  • Milena Dzienisiewicz
  • 28 października, 2026
Spis treści
    1. Diagnostyka w GIST
    2. Leczenie GIST – chirurgia i leki
    3. Nadzieja przy mutacji D842V
    4. Autor tekstu:
  1. Prof. dr hab. n. med. Piotr Rutkowski

Newsletter

eksperciozdrowiu

Twoje źródło informacji o zdrowiu.

📢 Z przyjemnością informujemy o kolejnej edycji ka 📢 Z przyjemnością informujemy o kolejnej edycji kampanii „W trosce o Seniorów”📢

💡 Jak podkreśla prof. dr hab. n. med. Tomasz Targowski, konsultant krajowy w dziedzinie geriatrii:

„O tym, czy czujemy się staro, czy nie, decyduje nasza sprawność fizyczna i intelektualna, a nie wiek metrykalny.”

W najnowszej edycji kampanii eksperci pochylają się nad kluczowymi obszarami zdrowia seniorów:

🧠 Otępienie a naturalne starzenie się

„O pełnym wyleczeniu bądź o zatrzymaniu otępienia na razie mówić nie możemy, ale dostępne są już terapie, które dają szansę na hamowanie postępu choroby – co bardzo cieszy.”
👨‍⚕️prof. dr hab. n. med. Konrad Rejdak, Kierownik Katedry i Kliniki Neurologii Uniwersytetu Medycznego w Lublinie

🫁 Profilaktyka i zaostrzenia POChP

 „Pacjent z POChP powinien mieć świadomość, z jakimi objawami wiąże się choroba. Powinien się też nauczyć, czym jest stan stabilny, a czym sytuacja, która może świadczyć o zaostrzeniu.”
👩‍⚕️prof. dr hab. n. med. Katarzyna Górska, Klinika Pulmonologii, Chorób Wewnętrznych, Pulmonologii Onkologicznej i Transplantologicznej Państwowego Instytutu Medycznego MSWiA w Warszawie

✨ W tegorocznej odsłonie poruszamy również takie tematy jak m.in.:

 💊 Polipragmazja u polskich seniorów
 🩸 Leczenie niedoboru żelaza
 🩺 Senior z wizytą u lekarza
 💙 Samotność, która narasta niezauważona
 
Zachęcam do zapoznania się ze wszystkimi materiałami na stronie eksperciozdrowiu.pl 🌐

Dziękujemy wszystkim Ekspertom oraz Partnerom, którzy wspierają kampanię 🙏💙
Przeciwciała dwuswoiste, terapie CAR-T i inne immu Przeciwciała dwuswoiste, terapie CAR-T i inne immunoterapie dają szansę pacjentom, u których klasyczna chemioterapia często nie ma już wystarczającej skuteczności lub jest zbyt toksyczna. Dają też lekarzowi możliwość rozmowy z pacjentem💬 nie tylko o kolejnym obciążającym leczeniu, ale o terapii o odmiennym mechanizmie działania.

Chłoniaki wywodzą się z układu odpornościowego, więc potrafią zaburzać jego działanie. Fenomen terapii przeciwciałami dwuswoistymi polega na wykorzystaniu mechanizmów odpornościowych 🛡️pacjenta nawet wtedy, gdy choroba wcześniej potrafiła się przed nimi ukryć. Przeciwciało dwuswoiste niejako przełamuje ten impas: pokazuje limfocytowi T cel🎯 i aktywuje go w bezpośrednim sąsiedztwie komórki nowotworowej. Aktywacja układu odpornościowego może wiązać się z zespołem uwalniania cytokin, gorączką, dlatego stosujemy stopniowe zwiększanie dawki i odpowiedni nadzór, zwłaszcza na początku terapii. W dalszych etapach leczenie może być podawane ambulatoryjnie.

U pacjentów z nawrotowym lub opornym DLBCL choroba ma często bardzo dużą zdolność do ponownego wymykania się spod kontroli. Jeżeli uzyskamy odpowiedź na leczenie, naszym celem jest utrzymać tę kontrolę jak najdłużej, ponieważ każdy kolejny nawrót oznacza zwykle trudniejszą sytuację kliniczną, gorszą wydolność pacjenta i mniej opcji terapeutycznych.

Terapia przeciwciałami dwuswoistymi może być podawana podskórnie 💉 lub w formie wlewów dożylnych przez ograniczony czas. Możliwość wyboru formy podania zapewnia elastyczność i indywidualizację leczenia. 🤝 Podanie podskórne jest ogromnym ułatwieniem dla pacjenta – co przekłada się na jakość jego życia 🌟 – i dla systemu, gdyż skraca czas wizyty, zmniejsza obciążenie oddziałów dziennych, ogranicza potrzebę długich wlewów dożylnych i pozwala myśleć o prowadzeniu części leczenia bliżej miejsca zamieszkania chorego. To kierunek, w którym powinna iść nowoczesna hematologia.

👨‍⚕️Prof. dr hab. n. med. Krzysztof Giannopoulos, Uniwersytet Medyczny w Lublinie, prezes Polskiego Towarzystwa Hematologicznego i Transfuzjologicznego (PTHiT)

Cały artykuł znajdziecie na naszej stronie ➡️eksperciozdrowiu.pl

Fot: hematoonkologia.pl/ Ignacy Tokarczuk
W przewlekłej białaczce limfocytowej niemal nie wy W przewlekłej białaczce limfocytowej niemal nie wykorzystujemy chemioterapii w klasycznym wydaniu 💊. Stosowane są najnowszej generacji terapie celowane 🎯, których wybór mamy w Polsce bardzo dobry, nawet lepszy niż w większości krajów europejskich.

Leczenie realizowane może być w dwóch strategiach – terapii ciągłej bądź ograniczonej w czasie – o czym chorzy są informowani przy planowaniu leczenia 📋. Terapia ciągła ma formę tabletek 💊 – pacjent zażywa je przewlekle aż do momentu wystąpienia progresji choroby bądź toksyczności; nie musi leżeć w szpitalu 🏥, a jedynie okresowo, ambulatoryjnie odbiera leki w celu kontynuacji terapii.

Terapia ograniczona w czasie trwa 12-15 miesięcy 📆, a po jej zakończeniu, jeśli uda się uzyskać remisję choroby (co dzieje się w większości przypadków) ✅, pacjent zostaje „uwolniony” od konieczności dalszego leczenia, ale wymaga kontroli hematologicznej 🩺.

Część osób z PBL jest przyzwyczajona do terapii ciągłej, gdyż z racji wieku bierze już leki na inną chorobę przewlekłą. Jednak z medycznego punktu widzenia lepiej unikać polipragmazji (wielolekowości) i interakcji lekowych; więc gdy jest to możliwe, lepiej zastosować terapię ograniczoną w czasie. Taka strategia zmniejsza też ryzyko powstania mutacji skutkujących opornością na leczenie, która może wystąpić u niektórych pacjentów w terapii ciągłej.

Niedawne duże badanie grupy niemieckiej wykazało, że terapie ograniczone w czasie mają taką samą efektywność pod względem czasu do progresji choroby, jak terapie ciągłe. Zatem dzięki terapii ograniczonej w czasie pacjent nie tylko niczego nie traci, ale na dodatek zyskuje okresy wolności od leczenia i częstych wizyt u lekarzy. W remisji wizyty mniej też obciążają chorego i lekarza, bo skupione są jedynie na ocenie, czy remisja występuje, a nie na szacowaniu skuteczności i toksyczności ciągłego leczenia. Ułatwia to pracę lekarzom, usprawnia współpracę z chorymi i odciąża system opieki zdrowotnej🏥.

👨‍⚕️Prof. dr hab. n. med. Tomasz Wróbel, Klinika Hematologii, Terapii Komórkowych i Chorób Wewnętrznych Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego we Wrocławiu

Cały artykuł znajdziecie na naszej stronie ➡️eksperciozdrowiu.pl
Niezależnie od pochodzenia ostrych białaczek ich o Niezależnie od pochodzenia ostrych białaczek ich obraz kliniczny jest podobny – rozwijają się szybko ⚡, a kluczowe objawy wynikają z wyparcia prawidłowych komórek krwiotwórczych w szpiku kostnym przez bardzo dynamicznie namnażający się klon komórek białaczkowych. Główne symptomy ostrych białaczek dotyczą niedokrwistości – pacjenci skarżą się na postępujące zmęczenie 🥱, obniżenie tolerancji wysiłku, osłabienie; czasem u osób starszych 👴👵 może dojść do zwiększonego nasilenia objawów choroby niedokrwiennej bądź niewydolności serca 🫀 bez uchwytnej przyczyny. Bardzo często chorzy mogą mieć też objawy infekcji 🤒, co jest odpowiedzią na zmniejszoną liczbę granulocytów – komórek odpornościowych 🛡️.

Infekcje mogą przebiegać agresywnie albo nie poddawać się leczeniu pierwszego rzutu wdrożonemu przez lekarza POZ 👨‍⚕️ – pacjent często wraca do niego z powodu braku poprawy. Trzecia grupa objawów może wynikać ze zmniejszenia liczby płytek krwi 🩸 – są to początkowo krwawienia z nosa czy dziąseł, zwiększona skłonność do siniaczenia, ale z czasem mogą wystąpić zagrażające życiu krwotoki, np. z dróg rodnych czy przewodu pokarmowego. U chorych mogą pojawić się także symptomy przypominające wysypkę – punktowe, czerwone, drobne zmiany na skórze, które są typowymi objawami małopłytkowej skazy krwotocznej.

Niestety, często oznaki ostrych białaczek nie są charakterystyczne i szczególnie w okresach infekcji jesienno-zimowych czy wiosennych bywają przeoczone lub bagatelizowane. Jeśli jednak w wywiadzie 📝 lekarz widzi cechy niedokrwistości: bladość pacjenta, brak tętna włośniczkowego, na paznokciach pojawiają się objawy skazy, już wówczas należy reagować i wykonać morfologię krwi obwodowej 🔬🩸, aby ocenić jej parametry.

👩‍⚕️Prof. dr hab. n. med. Agnieszka Wierzbowska, Kierownik Pionu Hematologii i Oddziału Hematologii i Transplantologii i Chorób Wewnętrznych, Wojewódzkie Wielospecjalistyczne Centrum Onkologii i Traumatologii im. M. Kopernika w Łodzi

Cały artykuł znajdziecie na naszej stronie ➡️eksperciozdrowiu.pl
Nowoczesne terapie są drogie. Ale ile kosztuje ich Nowoczesne terapie są drogie. Ale ile kosztuje ich brak? 💊

Od 2017 roku w leczeniu miastenii trwa cicha rewolucja - pojawiły się leki celowane, które działają w ciągu tygodni, a nie miesięcy, i mają znacznie mniej skutków ubocznych. Problem? Dostęp. W wielu krajach pacjenci dostają je często dopiero, gdy choroba mocno się zaostrzy.

Prof. James F. Howard Jr., jeden z najwybitniejszych na świecie znawców miastenii, zwraca uwagę na coś, o czym łatwo zapomnieć: prawdziwy koszt choroby to nie tylko cena leku. To utracona praca i samodzielność - w niektórych krajach nawet ponad połowa chorych nie pracuje - to bliscy rezygnujący z pracy, to też lata leczenia powikłań po standardowych terapiach.

Pytanie nie brzmi więc tylko „czy stać nas na te leki", ale „ile kosztuje ich brak".

Kolejny odcinek naszej serii o miastenii. Jeśli temat jest Ci bliski - udostępnij dalej. 💛

#miastenia #MyastheniaGravis #MGAwarenessMonth #JamesHoward #dostępdoleczenia #chorobyrzadkie #neurologia #świadomość #pacjent
🩸 W hematologii dokonuje się bezprecedensowy przeł 🩸 W hematologii dokonuje się bezprecedensowy przełom – diagnozy, które jeszcze niedawno brzmiały jak wyrok, coraz częściej stają się chorobami przewlekłymi, możliwymi do kontrolowania przez lata 🔄

Właśnie o tej zmianie opowiada nasza kampania „Hematologia – poznaj choroby krwi" 📚 Jej celem jest szeroka edukacja o nowotworach krwi i skazach krwotocznych.

Jak podkreśla prof. dr hab. n. med. Krzysztof Giannopoulos👨‍⚕️, prezes Polskiego Towarzystwa Hematologicznego i Transfuzjologicznego, największym przełomem nie jest jedna technologia, ale zmiana całej filozofii leczenia 💡

„Rozpoznanie choroby hematologicznej coraz rzadziej jest jednoznacznym wyrokiem, a coraz częściej początkiem dobrze zaplanowanej sekwencji leczenia."

W kampanii eksperci dzielą się wiedzą w kluczowych obszarach
⏱️ Prof. dr hab. n. med. Agnieszka Wierzbowska👩‍⚕️ ostrzega, że ostrych białaczek nie wolno bagatelizować:
„Ostra białaczka postępuje bardzo szybko – objawy mogą nasilać się w ciągu 1–2 tygodni (…) trzeba reagować natychmiast."

💙 Prof. dr hab. n. med. Tomasz Wróbel👨‍⚕️ o przewlekłej białaczce limfocytowej:
„Nie mamy obecnie leków, którymi możemy chorych wyleczyć, ale (…) dysponujemy terapiami, które umożliwiają bardzo skuteczną kontrolę choroby."

To jednak nie wszystko ✨ W kampanii pochylamy się nad pacjentem znacznie szerzej, poruszając tematy takie jak:

🧬 Terapie komórkowe i CAR-T – „żywy lek"
🩹 Skazy krwotoczne u kobiet 
👶 Krew pępowinowa i jej potencjał 
🤰 Nowotwór a ciąża 
🤝 Potrzeby polskich pacjentów 

📖 Zachęcamy do zapoznania się ze wszystkimi materiałami na stronie eksperciozdrowiu.pl
Dziękujemy wszystkim Ekspertom oraz Partnerom, którzy wspierają kampanię 🙏💙

Fot. hematoonkologia.pl/ Ignacy Tokarczuk

Eksperci o zdrowiu
  • Polityka prywatności
  • Kontakt
  • Polityka plików cookies (EU)
©Warsaw Press 2025

Wprowadź wyszukiwane słowa kluczowe i naciśnij Enter.

Zarządzaj zgodami plików cookie
Używamy technologii takich jak pliki cookie do przechowywania i/lub uzyskiwania dostępu do informacji o urządzeniu. Robimy to, aby poprawić jakość przeglądania i wyświetlać (nie)spersonalizowane reklamy. Wyrażenie zgody na te technologie umożliwi nam przetwarzanie danych, takich jak zachowanie podczas przeglądania lub unikalne identyfikatory na tej stronie. Brak wyrażenia zgody lub jej wycofanie może niekorzystnie wpłynąć na niektóre cechy i funkcje.
Funkcjonalne Zawsze aktywne
Przechowywanie lub dostęp do danych technicznych jest ściśle konieczny do uzasadnionego celu umożliwienia korzystania z konkretnej usługi wyraźnie żądanej przez subskrybenta lub użytkownika, lub wyłącznie w celu przeprowadzenia transmisji komunikatu przez sieć łączności elektronicznej.
Preferencje
Przechowywanie lub dostęp techniczny jest niezbędny do uzasadnionego celu przechowywania preferencji, o które nie prosi subskrybent lub użytkownik.
Statystyka
Przechowywanie techniczne lub dostęp, który jest używany wyłącznie do celów statystycznych. Przechowywanie techniczne lub dostęp, który jest używany wyłącznie do anonimowych celów statystycznych. Bez wezwania do sądu, dobrowolnego podporządkowania się dostawcy usług internetowych lub dodatkowych zapisów od strony trzeciej, informacje przechowywane lub pobierane wyłącznie w tym celu zwykle nie mogą być wykorzystywane do identyfikacji użytkownika.
Marketing
Przechowywanie lub dostęp techniczny jest wymagany do tworzenia profili użytkowników w celu wysyłania reklam lub śledzenia użytkownika na stronie internetowej lub na kilku stronach internetowych w podobnych celach marketingowych.
  • Zarządzaj opcjami
  • Zarządzaj serwisami
  • Zarządzaj {vendor_count} dostawcami
  • Przeczytaj więcej o tych celach
Zobacz preferencje
  • {title}
  • {title}
  • {title}