Rak piersi to najczęściej diagnozowany nowotwór złośliwy u kobiet w Polsce i na świecie. Współczesna onkologia dysponuje jednak coraz skuteczniejszymi metodami terapii, które pozwalają na całkowite wyleczenie, o ile choroba zostanie wykryta na wczesnym etapie. Poniżej znajdziesz kompleksowe wprowadzenie do tematyki nowotworów piersi, a w dalszej części tej strony – szczegółowe artykuły przygotowane przez wybitnych ekspertów i lekarzy onkologów współpracujących z portalem Eksperciozdrowiu.pl.
Czym jest rak piersi?
Rak piersi (łac. carcinoma mammae) to nowotwór złośliwy powstający z komórek gruczołu piersiowego. Choroba rozwija się miejscowo w piersi, ale w zaawansowanym stadium może dawać przerzuty do węzłów chłonnych (najczęściej pachowych) oraz narządów odległych, takich jak płuca, wątroba czy kości.
Większość nowotworów piersi to raki przewodowe (wywodzące się z przewodów mlecznych) lub zrazikowe. Kluczowym aspektem w skutecznym leczeniu jest zrozumienie, że rak piersi nie jest jedną chorobą, lecz grupą zróżnicowanych schorzeń, które wymagają indywidualnego podejścia terapeutycznego.
Objawy raka piersi – co powinno zaniepokoić?
Wczesny rak piersi często nie daje żadnych dolegliwości bólowych, dlatego tak istotna jest profilaktyka i czujność onkologiczna. Ból piersi (mastalgia) rzadko jest pierwszym sygnałem nowotworu, częściej wiąże się ze zmianami hormonalnymi.
Do najbardziej charakterystycznych objawów raka piersi należą:
- Wyczuwalny guzek lub zgrubienie w obrębie piersi lub pod pachą – jest to najczęstszy pierwszy objaw. Zmiana jest zazwyczaj twarda i nie przesuwa się swobodnie pod skórą.
- Zmiana kształtu lub wielkości piersi – asymetria, która pojawiła się nagle, powinna być sygnałem alarmowym.
- Zmiany skórne – zaczerwienienie, owrzodzenie, a także objaw tzw. „skórki pomarańczowej” (obrzęk limfatyczny skóry).
- Zmiany w obrębie brodawki sutkowej – wciągnięcie brodawki, wyciek wydzieliny (szczególnie krwistej) lub zmiany naskórkowe przypominające egzemy.
- Powiększenie węzłów chłonnych – wyczuwalne guzki w dole pachowym lub w okolicy nadobojczykowej.
Ważne: Każda niepokojąca zmiana wymaga natychmiastowej konsultacji lekarskiej. Szybka diagnoza drastycznie zwiększa szanse na wyleczenie.
Czynniki ryzyka zachorowania
Choć przyczyny powstawania nowotworów nie są do końca poznane, medycyna wyróżnia szereg czynników, które statystycznie zwiększają ryzyko zachorowania na raka piersi. Dzielimy je na modyfikowalne (zależne od stylu życia) i niemodyfikowalne.
Czynniki genetyczne i biologiczne
Najważniejszym czynnikiem ryzyka jest płeć żeńska (u mężczyzn rak piersi występuje rzadko, stanowiąc ok. 1% przypadków) oraz wiek – ryzyko rośnie po 50. roku życia. Istotne obciążenie stanowią mutacje w genach BRCA1 i BRCA2. Kobiety będące nosicielkami tych mutacji są w grupie bardzo wysokiego ryzyka.
Czynniki hormonalne i styl życia
Długotrwała ekspozycja na estrogeny (wczesna pierwsza miesiączka, późna menopauza, stosowanie Hormonalnej Terapii Zastępczej) może sprzyjać procesom nowotworowym. Do czynników modyfikowalnych, na które mamy wpływ, zalicza się:
- Otyłość (szczególnie po menopauzie),
- Spożywanie alkoholu,
- Brak aktywności fizycznej,
- Dietę ubogą w warzywa i owoce.
Diagnostyka raka piersi – jak wykryć chorobę?
Współczesna diagnostyka onkologiczna opiera się na tzw. diagnostyce obrazowej oraz mikroskopowej (histopatologicznej).
- Samobadanie piersi – podstawa profilaktyki, którą każda kobieta powinna wykonywać raz w miesiącu.
- USG piersi – badanie bezpieczne, zalecane głównie kobietom młodszym (przed 40. r.ż.), u których budowa piersi jest gęsta i gruczołowa.
- Mammografia – złoty standard w badaniach przesiewowych dla kobiet po 45-50. roku życia. Pozwala wykryć mikrozwapnienia, które mogą być wczesnym sygnałem nowotworu.
- Rezonans magnetyczny (MRI) – wykorzystywany w przypadkach niejednoznacznych oraz u nosicielek mutacji genetycznych.
- Biopsja – (cienkoigłowa, gruboigłowa lub mammotomiczna) to jedyny sposób na ostateczne potwierdzenie, czy zmiana jest złośliwa. Pobrany materiał trafia do patomorfologa, który określa typ nowotworu.
Metody leczenia raka piersi
Strategia leczenia jest dobierana indywidualnie przez konsylium lekarskie (Breast Cancer Unit). Zależy ona od stopnia zaawansowania choroby, podtypu biologicznego raka (np. hormonozależny, HER2-dodatni, potrójnie ujemny) oraz ogólnego stanu zdrowia pacjentki.
- Leczenie chirurgiczne: Może obejmować leczenie oszczędzające (BCT), polegające na usunięciu guza z marginesem tkanek, lub mastektomię (całkowite usunięcie piersi). Obecnie dąży się do wykonywania zabiegów oszczędzających oraz jednoczasowych rekonstrukcji piersi.
- Radioterapia: Stosowana uzupełniająco po zabiegach oszczędzających, aby zniszczyć ewentualne pozostałe komórki nowotworowe.
- Chemioterapia: Leczenie systemowe cytostatykami, stosowane przed operacją (w celu zmniejszenia guza) lub po niej (aby wyeliminować mikroprzerzuty).
- Hormonoterapia: Skuteczna u pacjentek, których nowotwór posiada receptory estrogenowe lub progesteronowe.
- Terapia celowana i immunoterapia: Nowoczesne metody (np. trastuzumab w raku HER2-dodatnim), które precyzyjnie uderzają w mechanizmy wzrostu komórek rakowych.
Czy rak piersi jest wyleczalny?
Tak. Rak piersi nie jest wyrokiem. Wskaźnik 5-letnich przeżyć w Polsce stale rośnie, a w przypadku wcześnie wykrytych zmian (I stopień zaawansowania) szansa na wyleczenie sięga blisko 100%. Kluczem jest jednak szybka diagnostyka i wdrożenie odpowiedniego leczenia w wyspecjalizowanych ośrodkach.
Eksperci o raku piersi – baza wiedzy
Powyższy tekst to jedynie wstęp do złożonej tematyki onkologicznej. Aby zgłębić konkretne zagadnienia, zachęcamy do zapoznania się z poniższymi artykułami. Znajdziesz w nich opinie ekspertów, szczegółowe omówienia metod leczenia, porady dla pacjentek oraz historie leczenia.
