Termin opieka paliatywna budzi lęk zarówno wśród pacjentów, jak i lekarzy. Warto wiedzieć jaka jest obecna rola tej dziedziny medycyny i dlaczego jest ona co raz bardziej potrzebna pacjentom.
Rosnąca rola opieki paliatywnej i wzrastające potrzeby pacjentów
Rozwój medycyny w ostatnich latach spowodował pojawienie się nowych terapii, co sprawiło, że choroby nieuleczalne, z którymi pacjenci żyli klika miesięcy, stały się chorobami przewlekłymi. Pacjenci żyją z nimi latami zmagając się nie tylko z objawami choroby, ale też z działaniami niepożądanymi innowacyjnych terapii, co ma wpływ na jakość ich życia. Stawia to przed medycyną paliatywną nowe wyzwania. Zadaniem medycyny paliatywnej we współczesnej dobie nie jest wyłącznie zapewnienie godnego, ograniczającego ból i cierpienie odejścia. ale ciągłej opieki od diagnozy, przez cały proces leczenia. Dotyczy to wielu sfer życia chorego, nie tylko fizycznej, ale również psychicznej, duchowej, seksualnej i społecznej. Objęcie pacjenta kompleksową, holistyczną opieką paliatywną to zapewnienie mu dobrostanu w chorobie, aby nie czuł się on wykluczony, mógł kontynuować pracę zawodową, pełnić role rodzinne i społeczne. Wprowadzanie nowych, coraz bardziej skutecznych technologii i metod leczenia, przyczynia się do zwiększania liczby pacjentów z chorobami przewlekłymi, co przekłada się na rosnącą rolę i zapotrzebowanie na opiekę paliatywną ze strony pacjentów, a od lekarzy innych specjalności wymaga współpracy z specjalistami medycyny paliatywnej Jest to też wyzwaniem dla systemu opieki zdrowotnej.
Budowanie świadomości oraz edukacja pacjentów i lekarzy
W przypadku medycyny paliatywnej, pokutuje przekonanie, poparte praktyką, że pacjent powinien być kierowany do niej dopiero wtedy, kiedy specjalista, który go prowadzi wyczerpał wszystkie możliwości leczenia. Takie postępowanie wynika z braku znajomości i niedoceniania przez lekarzy innych specjalności roli medycyny paliatywnej. Niepełne informacje jakie lekarze prowadzący przekazują na temat opieki paliatywnej chorym i ich opiekunom, jest rozumiany przez nich jako zakończenie możliwości leczenia i przedłużenia życia, choć często pacjenci otrzymują tzw. paliatywne terapie. Skutkuje to tym, że chory, a zwłaszcza jego bliscy, zamiast skorzystać ze sprawdzonych metod wsparcia w chorobie, jakie oferuje medycyna paliatywna, poszukują alternatywnych, nie popartych naukowymi dowodami terapii, które w rezultacie skracają życie pacjenta.
W przypadku medycyny paliatywnej istnieje nieuzasadnione przekonanie – niestety poparte praktyką – że pacjent powinien być kierowany do niej dopiero po wyczerpaniu wszystkie możliwości leczenia. Takie postępowanie wynika z braku znajomości i znaczenia medycyny paliatywnej. Z perspektywy pacjentów konieczne jest przygotowanie i wdrożenie ścieżki opieki paliatywnej, która powinna zaczynać się już od momentu diagnozy. Dotyczy to zwłaszcza pacjentów onkologicznych, u których nowotwór jest rozsiany oraz pacjentów ze zdiagnozowaną chorobą przewlekłą, wymagających intensywnego leczenia terapiami związanymi z powikłaniami. Lekarz opieki paliatywnej powinien uczestniczyć w konsylium lub choćby powinien być poproszony o konsultację. W planie leczenia powinna być również uwzględniona opieka paliatywna, a zwłaszcza leczenie bólu. Lekarz opieki paliatywnej powinien także być informowany przez prowadzącego pacjenta specjalistę o każdej zmianie w leczeniu.
Ks. Jan Kaczkowski powiedział i dowiódł na własnym przykładzie, że hospicjum to też życie. Idąc za jego przykładem, nie bójmy się opieki paliatywnej, dajmy się okryć płaszczem wsparcia, jakie ona daje, bo opieka paliatywna, to dobra jakość życia w chorobie, na każdym jej etapie.
