Najnowsze badanie opublikowane na łamach prestiżowego New England Journal of Medicine (NEJM) przynosi ogromną nadzieję dla pacjentek z zaawansowanym, potrójnie ujemnym rakiem piersi (TNBC). Skojarzenie nowoczesnego koniugatu lekowego z immunoterapią okazało się znacznie skuteczniejsze niż dotychczasowy standard leczenia.
Potrójnie ujemny rak piersi (TNBC) od lat stanowi jedno z największych wyzwań w onkologii. Ze względu na brak receptorów estrogenowych, progesteronowych oraz nadekspresji receptora HER2, jest on niewrażliwy na hormonoterapię i klasyczne leczenie celowane anty-HER2. Do tej pory podstawą walki z tą agresywną postacią nowotworu była chemioterapia, coraz częściej wspierana immunoterapią. Jednak wyniki opublikowane w styczniu 2026 roku mogą zmienić to podejście.
Sacituzumab govitecan i Pembrolizumab – duet, który zmienia zasady gry
W badaniu ASCENT-04/KEYNOTE-D19, którego wyniki ukazały się właśnie w NEJM, naukowcy pod kierownictwem dr Sary M. Tolaney porównali dwie metody leczenia u pacjentek z nieleczonym wcześniej (pierwsza linia), miejscowo zaawansowanym lub przerzutowym rakiem piersi typu TNBC. Warunkiem włączenia do badania była obecność ekspresji białka PD-L1 na komórkach guza.
Pacjentki zostały losowo przydzielone do dwóch grup:
- Grupa badana: otrzymywała sacituzumab govitecan (lek typu ADC – koniugat przeciwciało-lek) w połączeniu z pembrolizumabem (immunoterapia).
- Grupa kontrolna: otrzymywała standardową chemioterapię (lekarz wybierał jeden z kilku dostępnych leków: karboplatynę z gemcytabiną, paklitaksel lub nab-paklitaksel) w połączeniu z pembrolizumabem.
Kluczowe wyniki badania
Rezultaty okazały się jednoznaczne. Terapia skojarzona bez tradycyjnej chemioterapii (zastąpionej przez nowoczesny koniugat) przyniosła pacjentkom wymierne korzyści:
- Wydłużenie czasu wolnego od progresji choroby (PFS): Kobiety otrzymujące sacituzumab govitecan z pembrolizumabem żyły znacznie dłużej bez postępu nowotworu w porównaniu do grupy leczonej chemioterapią.
- Redukcja ryzyka: Zastosowanie nowego schematu zmniejszyło ryzyko progresji choroby lub zgonu aż o 35% w porównaniu do standardu leczenia.
Jak to działa? Mechanizm nowej terapii
Sukces tego badania opiera się na synergii dwóch mechanizmów działania:
- Sacituzumab govitecan (Trodelvy): To tzw. „koń trojański” – lek składa się z przeciwciała, które rozpoznaje antygen Trop-2 (często występujący na komórkach raka piersi), połączonego z silnym cytostatykiem. Lek precyzyjnie trafia do komórki nowotworowej i uwalnia ładunek niszczący jej DNA, oszczędzając w większym stopniu zdrowe tkanki.
- Pembrolizumab (Keytruda): To inhibitor punktu kontrolnego (anty-PD-1). „Odmraża” on układ odpornościowy pacjentki, pozwalając limfocytom T na rozpoznanie i atakowanie komórek rakowych.
Połączenie precyzyjnego uderzenia w komórki guza (sacituzumab) ze stymulacją odporności (pembrolizumab) okazuje się znacznie silniejszą bronią niż klasyczna chemioterapia.
Co to oznacza dla pacjentek?
Publikacja w New England Journal of Medicine to sygnał dla środowiska medycznego na całym świecie, że w pierwszej linii leczenia PD-L1-dodatniego TNBC nadchodzi zmiana warty.
Do tej pory sacituzumab govitecan był stosowany głównie w kolejnych liniach leczenia (gdy inne metody zawiodły). Przesunięcie go do pierwszej linii – czyli zastosowanie od razu po diagnozie choroby rozsianej – daje szansę na dłuższą kontrolę choroby w momencie, gdy organizm pacjentki jest jeszcze silny.
Bezpieczeństwo terapii
Badacze odnotowali, że profil bezpieczeństwa nowego połączenia był zgodny z tym, co wiemy o obu lekach stosowanych osobno. Do najczęstszych działań niepożądanych należały neutropenia (spadek liczby białych krwinek) oraz biegunki, typowe dla leków z grupy inhibitorów topoizomerazy (do których należy ładunek leku sacituzumab).
Podsumowanie
Badanie ASCENT-04 to kamień milowy w leczeniu potrójnie ujemnego raka piersi. Wyniki sugerują, że dla pacjentek z ekspresją PD-L1, zastąpienie klasycznej chemioterapii nowoczesnym koniugatem w skojarzeniu z immunoterapią może stać się nowym, skuteczniejszym standardem postępowania („gold standard”).
Źródło: Tolaney S.M., et al., „Sacituzumab Govitecan plus Pembrolizumab for Advanced Triple-Negative Breast Cancer”, New England Journal of Medicine, styczeń 2026. DOI: 10.1056/NEJMoa2508959
