Chłoniaki to zróżnicowana grupa nowotworów wywodzących się z układu odpornościowego. Często pierwszym, a zarazem jedynym objawem jest bezbolesne powiększenie węzłów chłonnych na szyi, pod pachami lub w pachwinach. Choć diagnoza onkologiczna budzi lęk, chłoniaki – w tym ziarnica złośliwa – należą do nowotworów o relatywnie dobrych rokowaniach i wysokiej wrażliwości na leczenie.

Czym jest chłoniak?

Chłoniak to nowotwór złośliwy układu limfatycznego (chłonnego). Układ ten składa się z naczyń limfatycznych oraz węzłów chłonnych, śledziony, grasicy i migdałków. Choroba powstaje w wyniku niekontrolowanego namnażania się limfocytów (komórek odpornościowych). W przeciwieństwie do białaczek, które zajmują głównie krew i szpik, chłoniaki tworzą guzy lite, najczęściej zlokalizowane w węzłach chłonnych, ale mogące również zajmować inne narządy (żołądek, skórę, mózg).

Rodzaje chłoniaków

Podstawowy podział wyróżnia dwie główne grupy:

1. Chłoniak Hodgkina (Ziarnica złośliwa)

Stanowi mniejszość zachorowań. Charakteryzuje się obecnością specyficznych komórek nowotworowych zwanych komórkami Reed-Sternberga.

  • Występuje najczęściej w dwóch szczytach wiekowych: u młodych dorosłych (20-30 lat) oraz u osób po 50. roku życia.
  • Jest jednym z najlepiej wyleczalnych nowotworów u ludzi.

2. Chłoniaki nieziarnicze (NHL – Non-Hodgkin Lymphoma)

To bardzo szeroka grupa ponad 60 różnych jednostek chorobowych. Dzielimy je klinicznie na:

  • Chłoniaki powolne (indolentne): Rosną wolno, przez wiele lat nie dają uciążliwych objawów. Często nie wymagają natychmiastowego leczenia, a jedynie obserwacji. Są trudne do całkowitego wyleczenia, ale można z nimi żyć latami.
  • Chłoniaki agresywne: Rosną bardzo szybko (w ciągu tygodni), dają silne objawy i wymagają natychmiastowej chemioterapii. Paradoksalnie, dają dużą szansę na całkowite wyleczenie.

Objawy chłoniaka – na co zwrócić uwagę?

Najbardziej charakterystycznym objawem jest limfadenopatia, czyli powiększenie węzłów chłonnych.

Cechy węzła „podejrzanego”:

  • Bezbolesny: W przeciwieństwie do węzłów zapalnych, węzły nowotworowe zazwyczaj nie bolą przy dotyku.
  • Twardy i nieprzesuwalny: Często tworzy pakiety (zlepione grupy węzłów).
  • Lokalizacja: Najczęściej szyja (nad obojczykiem), pachy, pachwiny.

Objawy ogólne (tzw. objawy B): Występują u ok. 30% pacjentów i świadczą o zaawansowaniu choroby:

  1. Gorączka: Nieuzasadniona infekcją, nawracająca, często powyżej 38°C.
  2. Nocne poty: Bardzo obfite, zmuszające do zmiany bielizny w nocy.
  3. Utrata masy ciała: Niezamierzona utrata powyżej 10% wagi w ciągu 6 miesięcy.

Inne objawy to uporczywy świąd skóry (częsty w ziarnicy) oraz kaszel i duszność (gdy powiększone węzły w klatce piersiowej uciskają tchawicę).

Przyczyny powstawania

Etiologia większości chłoniaków nie jest znana. Do czynników ryzyka należą:

  • Zaburzenia odporności: Np. zakażenie wirusem HIV, leczenie immunosupresyjne po przeszczepach.
  • Infekcje wirusowe i bakteryjne: Wirus EBV (związany z chłoniakiem Burkitta), bakteria Helicobacter pylori (związana z chłoniakiem żołądka MALT).
  • Choroby autoimmunologiczne: RZS, toczeń, celiakia.
  • Wiek: Ryzyko większości chłoniaków rośnie wraz z wiekiem (z wyjątkiem chłoniaka Hodgkina).

Diagnostyka – kluczowa rola wycinka

Pamiętaj: Nie ma diagnozy chłoniaka bez pobrania węzła chłonnego. Biopsja cienkoigłowa (BAC) jest w przypadku podejrzenia chłoniaka błędem – nie pozwala na ocenę architektury węzła. Konieczne jest chirurgiczne pobranie całego węzła do badania histopatologicznego.

Badania obrazowe:

  • PET-CT (Pozytonowa Tomografia Emisyjna): Najdokładniejsze badanie, które pokazuje aktywność metaboliczną nowotworu w całym ciele. Pozwala precyzyjnie określić stopień zaawansowania.
  • Tomografia komputerowa (TK): Szyi, klatki piersiowej, jamy brzusznej i miednicy.

Metody leczenia

Strategia leczenia zależy od typu histopatologicznego chłoniaka.

  1. Chemioterapia: Podstawa leczenia chłoniaków agresywnych i Hodgkina (np. schemat ABVD).
  2. Immunochemioterapia: Połączenie chemii z przeciwciałami monoklonalnymi (np. R-CHOP). Przeciwciała wiążą się z komórkami chłoniaka, oznaczając je dla układu odpornościowego do zniszczenia.
  3. Radioterapia: Często stosowana jako uzupełnienie leczenia w miejscach, gdzie znajdowały się duże guzy.
  4. Strategia „Wait and Watch” (Obserwuj i czekaj): Stosowana w chłoniakach powolnych, które nie dają objawów. Leczenie wdraża się dopiero w momencie progresji choroby.

Rokowania

Chłoniaki należą do grupy nowotworów o relatywnie dobrych rokowaniach.

  • Chłoniak Hodgkina: Wyleczalność u młodych pacjentów przekracza 90%.
  • Chłoniaki agresywne (np. DLBCL): Szansa na całkowite wyleczenie wynosi ok. 60-70%.
  • Chłoniaki powolne: Są trudne do wyleczenia, ale przeżycie z chorobą wynosi często kilkanaście lat.

FAQ – Najczęściej zadawane pytania

Czy każdy powiększony węzeł to chłoniak? Nie. Zdecydowana większość powiększonych węzłów to reakcja na banalne infekcje. Jeśli jednak węzeł nie znika po 3-4 tygodniach lub rośnie, wymaga kontroli lekarskiej.

Czy chłoniak boli? Zazwyczaj węzły chłonne zajęte przez chłoniaka są niebolesne. Ból może pojawić się po wypiciu alkoholu (rzadki, ale specyficzny objaw chłoniaka Hodgkina).

Jak szybko rozwija się chłoniak? To zależy od typu. Chłoniaki agresywne mogą podwoić swoją masę w ciągu kilku tygodni, podczas gdy chłoniaki indolentne mogą rosnąć niezauważalnie przez lata.

Eksperci o Chłoniakach – baza wiedzy

Chcesz wiedzieć więcej? Poniżej znajdziesz artykuły naszych specjalistów – hematologów.

Facebook
Instagram
Polecamy

Zapisz się do naszego newslettera

Informacje o najnowszych artykułach prosto do twojej skrzynki pocztowej

Zapisz się!