W ostatnich latach obserwujemy lawinowy wzrost zachorowań na cukrzycę. Problem ten nie omija także kobiet w ciąży. W Europie 0,3-0,5% ciężarnych jest leczonych z powodu cukrzycy!
Ciąża u kobiety chorującej na cukrzycę wymaga szczególnej uwagi. Zmiany metaboliczne u ciężarnej wpływają bowiem na stan zdrowia nie tylko matki, lecz także płodu. Nieprawidłowo leczona cukrzyca przyczynia się do wzrostu śmiertelności i zachorowalności okołoporodowej matki i dziecka. Znaczna hiperglikemia, zwłaszcza w I trymestrze zwiększa ryzyko powstawania wad rozwojowych oraz poronień, a w późniejszym okresie upośledza rozwój mózgu, powoduje nadmierne wzrastanie płodu czyli tzw. makrosomię. Ze względu na powyższe, kobiety chorujące na cukrzycę powinny być objęte opieką diabetologów i położników już w okresie planowania ciąży, najlepiej na 3-6 miesięcy przed zapłodnieniem. Kobiety z cukrzycą typu II otrzymujące leki doustne wymagają już na etapie planowania ciąży zastosowania insulinoterapii w celu prawidłowego wyrównania glikemii. Wykazano, że w grupie ciężarnych chorujących na cukrzycę i planujących swoją ciążę ryzyko wad rozwojowych płodu było trzy razy niższe niż w grupie kobiet, które ciąży nie planowały.
Cukrzyca ciążowa
Cukrzyca ciążowa według definicji jest zaburzeniem tolerancji węglowodanów, które po raz pierwszy rozwinęło się lub zostało zdiagnozowane w okresie ciąży. Przyjmuje się, że przyczyną wystąpienia tego zaburzenia są hormonalne i metaboliczne zmiany zachodzące w okresie ciąży, prowadzące do narastania insulinooporności.
Wszystkie ciężarne powinny być diagnozowane w kierunku zaburzeń tolerancji glukozy. Wstępne oznaczenie stężenia glukozy na czczo powinno być zlecone już na początku ciąży, podczas pierwszej wizyty u ginekologa. U ciężarnych z grupy ryzyka tj. u kobiet, które zaszły w ciąże po 35 roku życia, kobiet z otyłością, nadciśnieniem tętniczym, rodzinnym wywiadem w kierunku cukrzycy typu II czy mających w wywiadzie porody dzieci z dużą masą ciała lub wadą rozwojową itp. lekarz już podczas pierwszej wizyty powinien zlecić wykonanie testu doustnego obciążenia glukozą tzw. OGTT. Kobiety nie będące w grupie ryzyka oraz u których poziom glukozy na czczo podczas pierwszej wizyty był prawidłowy tj. <92mg/dl, powinny mieć powtórzony 3-stopniowy test OGTT między 24-28 tygodniem ciąży lub gdy wystąpią pierwsze objawy sugerujące cukrzycę.
Kobiety chorujące na cukrzycę ciążową, powinny być pod stałą opieką doświadczonego diabetologa oraz ginekologa. Gdy modyfikacja diety nie wystarcza do właściwej kontroli poziomu cukru, zalecaną metodą leczenia jest insulinoterapia za pomocą wielokrotnych wstrzyknięć lub pompy insulinowej oraz regularna samokontrola glikemii. Niezależnie od rodzaju cukrzycy należy w trakcie terapii dążyć do wartości glikemii stwierdzanych u zdrowych ciężarnych. Problem cukrzycy niesie z sobą także wiele istotnych implikacji. Kobiety chorujące na cukrzycę w ciąży powinny zostać m.in. wcześniej skierowane do szpitala celem indukcji porodu. Optymistycznym jest fakt, że po porodzie u większości kobiet zmniejsza się zapotrzebowanie na insulinę a stężenia glukozy ulegają normalizacji. Przebycie cukrzycy w ciąży jest jednak czynnikiem ryzyka jawnej cukrzycy w dalszych latach życia. Zaleca się zatem wykonanie testu OGTT 6-12 tyg. po porodzie, a potem oznaczanie glikemii na czczo raz w roku.
