Pojawiające się bez powodu siniaki, przedłużające się krwawienia po wyrwaniu zęba czy obfite miesiączki to sygnały, których nie należy ignorować. Skazy krwotoczne to szeroka grupa schorzeń, w których mechanizm tamowania krwi (hemostaza) nie działa prawidłowo. Dowiedz się, jakie są rodzaje skaz, jak odróżnić błahą skłonność do siniaków od poważnej choroby i kiedy konieczna jest wizyta u hematologa.

Czym są skazy krwotoczne?

Skaza krwotoczna to skłonność do nadmiernych krwawień, zarówno zewnętrznych (z nosa, ran), jak i wewnętrznych (do stawów, mięśni, narządów). Aby krew krzepła prawidłowo, organizm potrzebuje trzech współpracujących elementów:

  1. Naczynia krwionośne – muszą być szczelne i elastyczne.
  2. Płytki krwi (trombocyty) – pełnią rolę „cegiełek” łatających uszkodzenie.
  3. Czynniki krzepnięcia – białka w osoczu, które pełnią rolę „zaprawy” cementującej płytki.

Jeśli którykolwiek z tych elementów zawiedzie, mówimy o skazie krwotocznej.

Rodzaje skaz krwotocznych

W zależności od tego, który element układu krzepnięcia jest uszkodzony, wyróżniamy:

1. Skazy płytkowe

Wynikają ze zbyt małej liczby płytek krwi (małopłytkowość) lub ich nieprawidłowego działania.

  • Przykład: ITP (pierwotna małopłytkowość immunologiczna) – stan, w którym organizm sam niszczy własne płytki.

2. Skazy osoczowe

Spowodowane brakiem lub niedoborem białek (czynników krzepnięcia).

  • Przykład: Hemofilia A i B (wrodzony brak czynnika VIII lub IX) oraz Choroba von Willebranda (najczęstsza wrodzona skaza osoczowa).

3. Skazy naczyniowe

Związane z kruchymi lub uszkodzonymi naczyniami krwionośnymi. Mogą być wrodzone lub nabyte (np. w wyniku niedoboru witaminy C lub zapalenia naczyń).

Objawy skaz krwotocznych – kiedy się niepokoić?

Symptomy różnią się w zależności od rodzaju skazy:

  • Wybroczyny i petechie: Drobne, czerwone kropki na skórze (jak ukłucia szpilką), które nie znikają pod uciskiem. Charakterystyczne dla problemów z płytkami.
  • Łatwe powstawanie siniaków: Siniaki pojawiają się po bardzo słabych urazach lub samoistnie.
  • Krwawienia z błon śluzowych: Częste i trudne do opanowania krwotoki z nosa, krwawienie dziąseł przy myciu zębów.
  • Obfite miesiączki: Trwające powyżej 7 dni, wymagające zmiany podpaski co 1-2 godziny.
  • Wylewy do stawów i mięśni: Bolesne obrzęki, najczęściej kolan lub łokci. To objaw typowy dla ciężkich skaz osoczowych (hemofilii).

Przyczyny powstawania

Skazy krwotoczne mogą być:

  1. Wrodzone: Genetyczne, obecne od urodzenia (np. hemofilia).
  2. Nabyte: Pojawiające się w ciągu życia w wyniku:
    • Chorób wątroby (wątroba produkuje czynniki krzepnięcia).
    • Niedoborów witamin (głównie witaminy K).
    • Stosowania leków (np. aspiryny, leków przeciwzakrzepowych).
    • Procesów autoimmunologicznych.

Diagnostyka skaz krwotocznych

Podstawą jest rozmowa z lekarzem o historii krwawień w rodzinie oraz badania laboratoryjne:

  • Morfologia krwi: Pozwala ocenić liczbę płytek krwi (norma to 150–400 tys./µl).
  • Koagulogram: Badanie czasu krzepnięcia (parametry takie jak APTT, INR, fibrynogen).
  • Oznaczanie aktywności czynników: Specjalistyczne testy sprawdzające poziom konkretnych białek (np. czynnika VIII).

Metody leczenia

Leczenie jest ściśle dopasowane do przyczyny:

  • W małopłytkowościach immunologicznych stosuje się leki hamujące odporność (sterydy).
  • W hemofilii podaje się dożylnie brakujące koncentraty czynników krzepnięcia.
  • W przypadku skaz nabytych leczy się chorobę podstawową (np. wątrobę) lub uzupełnia niedobory witamin.

Rokowania

Większość osób ze skazami krwotocznymi może prowadzić normalne życie pod warunkiem stałej opieki hematologicznej i zachowania ostrożności (np. unikanie sportów kontaktowych czy niektórych leków).

FAQ – Najczęściej zadawane pytania

Czy skaza krwotoczna to to samo co hemofilia? Nie. Hemofilia to tylko jeden, rzadki rodzaj skazy krwotocznej. Skaz jest znacznie więcej, a najczęstszą z nich jest choroba von Willebranda.

Czy obfite miesiączki zawsze oznaczają skazę? Nie, przyczyn może być wiele (mięśniaki, zaburzenia hormonalne), ale u ok. 20% kobiet z bardzo obfitymi miesiączkami przyczyną jest właśnie niezdiagnozowana skaza krwotoczna.

Czy ze skazą można uprawiać sport? Tak, ale należy unikać sportów urazowych (boks, rugby, piłka nożna). Zalecane są sporty bezkontaktowe, jak pływanie czy jazda na rowerze.

Eksperci o skazach krwotocznych – baza wiedzy

Ponizej znajdziecie artykuły przygotowane przez ekspertów na temat zaburzeń krzepnięcia, w których opisujemy m.in. nowoczesne leczenie tych chorób.

Facebook
Instagram
Polecamy

Zapisz się do naszego newslettera

Informacje o najnowszych artykułach prosto do twojej skrzynki pocztowej

Zapisz się!