Nadmiar soli w diecie jest powszechny w krajach europejskich i bezpośrednio wiąże się z podwyższonym ryzykiem nadciśnienia tętniczego oraz chorób układu krążenia. Sól, czyli źródło sodu, powoduje zatrzymywanie wody w organizmie, co zwiększa objętość krwi i podnosi jej ciśnienie — główny czynnik ryzyka chorób serca i udarów mózgu.
Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) oraz wytyczne wielu kardiologów zalecają, by dorosły człowiek spożywał nie więcej niż ok. 2 300 mg sodu dziennie (ok. 1 łyżeczka soli), a najlepiej poniżej 1 500 mg, szczególnie u osób z nadciśnieniem.
Co mówią nowe europejskie badania o soli i zdrowiu serca
Redukcja soli w pieczywie we Francji
Jedno z badań obejmowało analizę efektów zmniejszenia ilości soli w chlebie — szczególnie w popularnych bagietkach — we Francji. Naukowcy oszacowali, że obniżenie zawartości sodu w chlebie i innych podstawowych produktach piekarniczych pozwoliło już obniżyć średnie spożycie soli o około 0,35 g dziennie na osobę. Przy utrzymaniu tej zmiany może to uratować blisko 1 200 żyć rocznie poprzez zmniejszenie zachorowań związanych z układem sercowo-naczyniowym.
Uproszczenie celów redukcji soli w Wielkiej Brytanii
Drugie badanie, przeprowadzone w Wielkiej Brytanii, pokazało, że gdyby cele redukcji soli w pakowanych i gotowych produktach spożywczych ustalone na rok 2024 zostały w pełni osiągnięte, średnie dzienne spożycie soli spadłoby z około 6,1 g do 4,9 g. Taki spadek mógłby zapobiec około 100 000 przypadków choroby niedokrwiennej serca i 25 000 udarów w ciągu kolejnych 20 lat.
Jak obniżenie soli w żywności wpływa na zdrowie serca
Redukcja sodu w produktach gotowych i pieczywie działa korzystnie na zdrowie publiczne nawet wtedy, gdy nie wymaga aktywnej zmiany zachowań konsumentów. Poprawa ta wynika głównie z obniżenia ciśnienia krwi w całej populacji — nawet niewielkie zmniejszenie ciśnienia może przekładać się na mniej zawałów, mniej udarów i mniej przypadków niewydolności serca.
Wpływ ten jest dostrzegalny zwłaszcza w krajach, gdzie sól dodawana w przetworzonej żywności stanowi znaczną część dziennego spożycia — często nawet ponad połowę dziennej dawki.
Sól w przetworzonej żywności — ukryte źródło ryzyka
Większość sodu, jaką przeciętny Europejczyk spożywa, nie pochodzi z solniczki na stole, lecz z żywności przetworzonej i pakowanej — pieczywa, wędlin, serów, gotowych dań i przekąsek. WHO oraz inne organizacje zdrowotne określają to jako jedno z głównych źródeł nadmiernego spożycia soli na świecie.
W praktyce oznacza to, że nawet osoba starająca się ograniczać sól dodawaną podczas gotowania, może dziennie spożywać jej zbyt dużo nieświadomie — jeśli regularnie sięga po produkty wysokoprzetworzone.
Jak polityka zdrowotna może poprawić zdrowie serca całych populacji
Badania przeprowadzone we Francji i Wielkiej Brytanii pokazują, że strategiczne, systemowe działania polityczne, które wymagają od producentów żywności stopniowego obniżania zawartości soli w powszechnych produktach, mogą przynieść ogromne korzyści zdrowotne bez konieczności zmiany codziennych nawyków dietetycznych konsumentów.
To ważna lekcja dla krajów w Unii Europejskiej i poza nią: reformulacja produktów spożywczych, kontroli norm soli i edukacja publiczna mogą wpłynąć na spadek zachorowań na choroby sercowo-naczyniowe, zmniejszenie obciążenia systemów opieki zdrowotnej oraz ratowanie życia.
Podsumowanie — mniej soli, lepsze serce
Nowe badania epidemiologiczne jasno pokazują, że redukcja soli w żywności przetworzonej może być jednym z najbardziej efektywnych narzędzi publicznego zdrowia w walce z nadciśnieniem i chorobami serca w Europie. Zmiany w recepturach produktów takich jak pieczywo, sery, wędliny, przekąski czy gotowe dania mogłyby doprowadzić do znacznych spadków zachorowań na choroby układu krążenia oraz tysięcy uratowanych żyć rocznie.
Źródło: American Heart Association
