Innowacyjna radioterapia – korzyści i wyzwania

Innowacyjna radioterapia, dzięki m.in. narzędziom takim, jak CyberKnife, umożliwia niezwykle precyzyjne i bezpieczne leczenie nowotworów.

Korzyści dla pacjentów są więc ogromne. W Polsce wciąż istnieją wyzwania jakie należy pokonać, aby ta technika leczenia pacjentów onkologicznych mogła być wykorzystywana na szeroką skalę. Chcemy w pełni korzystać z innowacyjnych rozwiązań ratujących życie. Cieszymy się, że są ośrodki w Polsce, które dają taką możliwość, wspólnym wysiłkiem na­leży umożliwić znoszenie istniejących barier i białych plam w dostępie do tak precyzyjnego leczenia – podkreślają pacjenci w przygotowa­nym raporcie „Radioterapia w Polsce w świetle zmian systemowych – analiza i rekomendacje”.

Nowoczesna radioterapia to równorzędna do chirurgii metoda leczenia onkologicznego, która daje szansę na całkowite wyleczenie takich no­wotworów, jak np. wczesny rak prostaty, piersi, płuca, krtani. Może być stosowana samodzielnie lub w skojarzeniu z chemioterapią i chirurgią. Znajduje zastosowanie w leczeniu objawowym oraz paliatywnym u chorych z rozsianym nowo­tworem.

Jedno z jej narzędzi – CyberKnife, inaczej nóż cybernetyczny – to robot o niezwykłej precyzji działania wynoszącej 0,1 mm. Zaopatrzony jest w ramię, które potrafi poruszać się w różnych kierunkach wokół kilku osi. Osadzony w urzą­dzeniu akcelerator emituje wiązkę promienio­wania fotonowego, która dzięki specjalnym ko­limatorom kształtowana jest tak, aby umożliwić napromienianie niewielkich zmian o wielkości zaledwie kilku milimetrów – również licznych, a także tych, które znajdują się w pobliżu waż­nych dla funkcji życiowych narządów, jak na przykład prostata, wątroba, trzustka. Nadzwy­czajną zaletą CyberKnife jest tracking, czyli po­dążanie za guzem poruszającym się, np. pod­czas oddychania czy ruchu pacjenta. To jedyny taki system na świecie.

Niepodważalne korzyści z CyberKnife

Dzięki precyzji napromieniania możliwe jest podanie jednorazowo wyższych dawek tera­peutycznych, a przy tym oszczędza się zdrowe tkanki. Uzyskanie takich warunków terapeu­tycznych nie jest możliwe przy zastosowaniu konwencjonalnej radioterapii realizowanej z wykorzystaniem przyspieszaczy liniowych. Zalety takiego rozwiązania widoczne są m.in. w leczeniu nowotworu gruczołu krokowego.

Ponadto dużą zaletą leczenia z wykorzystaniem CyberKnife jest brak konieczności hospitalizacji pacjenta – cykl zabiegów trwa krótko (zajmuje 1-5 dni), natomiast jeden zabieg może trwać zaledwie kilka – kilkanaście minut w zależności od lokalizacji i wielkości nowotworu. Korzyści dla pacjenta pod względem zdrowotnym i kom­fortu leczenia są więc bezsprzeczne.

Innowacyjna radioterapia z wykorzystaniem CyberKnife to także oszczędność czasu, ponie­waż nie ma konieczności dojeżdżania na liczne, trwające długo zabiegi. Ogromne znaczenie ma również aspekt bezpieczeństwa, gdyż w trakcie napromieniania chory obserwowany jest przez personel medyczny aż przez pięć kamer; per­sonel ma także kontakt głosowy z pacjentem.

Czas wspomóc rozwój innowacji w radioterapii

W naszym kraju upowszechnienie nowoczesnej radioterapii natrafia na poważne przeszkody organizacyjno-prawne. Traktuje o tym raport „Radioterapia w Polsce w świetle zmian syste­mowych – analiza i rekomendacje”, który ukazał się w 2021 roku. Na razie są to przeszkody trud­ne do usunięcia pomimo wysiłków podejmowa­nych m.in. przez organizacje działające na rzecz chorych z nowotworami. Przed nowoczesną ra­dioterapią w Polsce stoi zatem sporo wyzwań. Trzeba zmienić przestarzałe przepisy oraz asy­gnować środki z puli funduszy publicznych na innowacyjną radioterapię, dzięki czemu leczenie to, m.in. z wykorzystaniem CyberKnife, będzie dostępne dla pacjentów niezależnie od miejsca zamieszkania. Dla pacjentów oznaczałoby to lepszy dostęp do narzędzi, dzięki którym można leczyć najtrudniejsze przypadki, bo jak podkre­śla cytowany w raporcie prof. dr. med. Alexander Muacevic z European CyberKnife Center w Mo­nachium w Niemczech „Zastosowanie najnow­szej zaawansowanej technologii medycznej pozwala leczyć nawet bardzo nieregularne guzy w obszarze krytycznych obszarów mózgu, takich jak nerw wzrokowy lub słuchowy, bez uszkadza­nia tych wrażliwych obszarów mózgu”. Wielu chorych zyskałoby więc więcej szans na życie. Potwierdzają to słowa prof. dra n. med. Piotra Mileckiego, Ordynatora Oddziału Radioterapii Onkologicznej I, Kierownika Zakładu Radioterapii I Wielkopolskiego Centrum Onkologii, Konsul­tanta Wojewódzkiego ds. Radioterapii Onkolo­gicznej, zamieszczone również we wspomnianej publikacji: „Mając w ośrodku na „pokładzie” całe spektrum nowoczesnych urządzeń, możemy je dobierać w zależności od sytuacji klinicznej, w której znalazł się chory, co pozwala wykorzy­stać ich zalety w sposób optymalny”.

Na ułatwienie w Polsce dostępu do innowacyj­nej radioterapii mogą mieć wpływ także sami pacjenci, na co wyraźnie zwrócił uwagę w Ra­porcie dr n. med. Łukasz Kuncman, Kierownik Pracowni Radioterapii Stereotaktycznej im. M. Kopernika w Łodzi: „Pacjent jest partnerem w podejmowaniu decyzji przez zespół wielody­scyplinarny i jego zdanie często jest decydujące przy wyborze między zabiegiem operacyjnym, a radioterapią w wielu lokalizacjach”.

Sytuację skomentował dla nas Szymon Chrostowski, Prezes Fundacji „Wygrajmy Zdrowie” – organizacji zaangażowanej m.in. w projekt „Obywatelskie Porozumienie na rzecz Onkologii”:

Mówi się ciągle u nas o innowacyjnym leczeniu, wskazując na terapie, które w Europie Zachodniej dawno innowacjami już nie są. We wprowadzaniu nowoczesnych terapii lekowych jesteśmy opóźnieni przeciętnie o 4-5 lat. Podobna sytuacja panuje w radioterapii. Uważam, że w tym obszarze nadszedł czas na zmiany, ponieważ nowoczesna radioterapia ma już obecnie bardzo ugruntowaną pozycję w leczeniu onkologicznym i przynosi pacjentom wiele korzyści.